Lezing Jolles 8 febr The School of Life

Het Tienerbrein: tips voor tiener, opvoeder en leraar

Op donderdag 8 februari spreek ik voor The School of Life in Amsterdam in een seminar over het Tienerbrein. Het gaat over 8-20 jarigen: de pre-adolescent, de tiener en de bijna-volwassene. Over die leuke, lastige, luie, creatieve tiener en over coachen en inspireren; ik heb het over schools presteren en over ADHD; over sturen, steun…

Over empathie: een wiki

Door: Marthe van der Donk en Jelle Jolles
Centrum Brein & Leren, VU Amsterdam

‘Wat wil die leraar nou eigenlijk?’ ‘Waarom reageerde Anne nou zo gek toen ik dat grapje maakte over haar schoenen?’ ‘Stom dat mama blijft zeuren over het ophangen van mijn jas; what’s the problem?’

De meeste leerkrachten en ouders vragen zich regelmatig af wat er allemaal omgaat in de hoofden van kinderen en wat ze begrijpen van de emoties en bedoelingen van anderen. Sociale en emotionele vaardigheden zijn essentieel om goed te kunnen functioneren in onze samenleving. Hiervoor moet je je eigen emoties kunnen reguleren en succesvolle relaties kunnen onderhouden met anderen. De sociale en emotionele ontwikkeling hangen nauw samen: door je te interesseren in anderen en door je met anderen te verbinden, ontwikkel je jezelf. Sociale situaties zijn vaak complex omdat er veel gebeurt, en de vele zintuigelijke en sociale prikkels moeten worden verwerkt onder tijdsdruk. Sociale vaardigheden zijn daarom sterk afhankelijk van de cognitieve processen die zijn toegespitst op het verwerken van sociaal relevante informatie. Ook is het sociaal functioneren sterk afhankelijk van een adequate verwerking van emoties. Om de emoties te kunnen aanpassen zijn weer andere vaardigheden nodig, zoals zelfinzicht, empathie, zelfregulatie en sociaal gedrag. Een goede afstemming tussen bovengenoemde hoger-cognitieve functies is nodig. Het totaal aan bovengenoemde vaardigheden vormt dan ook de kern van de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Het Centrum Brein & Leren is recentelijk gestart met het beschikbaar maken van zogenaamde wiki’s. Dat zijn webdocumenten die gemakkelijk bewerkt kunnen worden wanneer nieuwe kennis en inzichten beschikbaar komen. Het doel is om wetenschappelijke informatie toegankelijk te maken voor praktijkprofessionals en ouders. In een eerdere wiki werd uitgebreid bericht over het begrip ‘zelfregulatie’. Dat is een van de belangrijke vaardigheden binnen de sociaal-emotionele ontwikkeling. Een andere wiki gaat over impulsregulatie.

De huidige wiki gaat over een andere belangrijke vaardigheid: empathie. Empathie is de basis van tolerantie voor anderen en hun gedrag en acties, voor het mee- en inleven in anderen (ook wel ‘compassie’ genoemd) en van het vermogen om ‘goed’ van ‘fout’ te onderscheiden. Het herkennen van andermans emoties en gedachten, en het waarderen dat er verschillen tussen mensen is de hoeksteen van ons sociale bewustzijn. In deze wiki wordt uitleg gegeven over wat empathie is, hoe het zich ontwikkelt en wat ouders/opvoeders en leerkrachten kunnen doen om het te stimuleren. Commentaar en suggesties worden graag ingewacht; dien deze in via het e-mailadres info@breinplein.nl

Rode Hoed 21 april Publiekscollege Jelle Jolles ‘Leer uw tiener kennen’

Stadsdeel Zuid, gemeente Amsterdam, organiseert op donderdag 21 april in de Rode Hoed voor de ouders van leerlingen op de middelbare school, een lezing over tienergedrag. De lezing wordt verzorgd door Prof. Dr.Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie en leider van het Centrum Brein & Leren aan de Vrije Universiteit. In zijn voordracht gaat Jelle Jolles in…

Onderwijs, hersenen en cognitie: de kloof overbrugd?

Op 31 augustus verscheen op Didactief Online mijn webartikel Onderwijs, hersenen en cognitie: de kloof overbrugd? Het is nu als artikel opgemaakt en iets uitgebreid, en hieronder te downloaden. In het artikel beschrijf ik de voortgang die in tien jaar tijd is geboekt op dit fascinerende domein. Ook het rapport ‘Leer het brein kennen’ uit 2005 en het…

Opvoeden doe je met je brein: over verbeelding, stimulans en neuro-mythen

Balans Magazine heeft in april 2015 – naar aanleiding van een interview – een mooi artikel gepubliceerd over het belang van kennis uit de neuropsychologie voor vernieuwend onderwijs. In hetzelfde nummer is een artikel opgenomen over Neuro-mythen. Ook aan dit artikel heb ik een bijdrage mogen geven. De artikelen zijn hieronder te downloaden. Voor de…

Nobelprijs voor hersenonderzoek naar ruimtelijke oriëntatie

De Nobelprijs Geneeskunde – Fysiologie 2014 zal worden uitgereikt aan drie hersenonderzoekers. Hun onderzoek heeft betrekking op ruimtelijke oriëntatie. Het is baanbrekend omdat het toont hoe netwerken van gespecialiseerde hersencellen samenwerken en daardoor ons hoger cognitieve functioneren mogelijk maken. Baanbrekend ook omdat het inzicht gaat geven in andere cognitieve processen zoals denken, geheugen en planning. De ruimtelijke oriëntatie stelt ons…